(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.100. అధ్యాయః 100
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి యుద్ధకరణప్రకారాదికథనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-100-0x(5601)(68669)
యథా జయార్థినః సేనాం నయంతి భరతర్షభ।
ఈషద్ధర్మం ప్రపీడ్యాపి తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-100-1(68670)
భీష్మ ఉవాచ। 12-100-2x(5602)
సంత్యేవ హి స్థితా ధర్మ ఉపపత్త్యా తథా పరే।
సాధ్వాచారతయా కేచిత్తథైవౌపయికాదపి॥ 12-100-2(68671)
ఉపాయధర్మాన్వక్ష్యామి సంసిద్ధానర్థసిద్ధయే।
నిర్మర్యాదా దస్యవస్తు భవంతి పరిపంథినః॥ 12-100-3(68672)
తేషాం ప్రతివిఘాతార్థం ప్రవక్ష్యాంయథ నైగమం।
కార్యాణాం సంప్రసిద్ధ్యర్థం తానుపాయాన్నిబోధ మే॥ 12-100-4(68673)
ఉభే ప్రజ్ఞే వేదితవ్యే ఋజ్వీ వక్రా చ భారత।
జానన్వక్రాం న సేవేత ప్రతిబాధేత చాగతాం॥ 12-100-5(68674)
అమిత్రా ఏవ రాజానం భేదేనోపచరంత్యుత।
తాం రాజా వికృతిం జానన్యథాఽమిత్రాన్ప్రబాధతే॥ 12-100-6(68675)
గజానాం పార్థ వర్మాణి గోవృషాజగరాణి చ।
శల్యకంటకలోహాని తనుత్రాణి మతాని చ॥ 12-100-7(68676)
శాతపీతాని శస్త్రాణి సన్నాహాః పీతలోహకాః।
నానారంజనరక్తాః స్యుః పతాకాః కేతవశ్చ హ॥ 12-100-8(68677)
ఋష్టయస్తోమరాః ఖంగా నిశితాశ్చ పరశ్వథాః।
ఫలకాన్యథ చర్మాణి ప్రతికల్ప్యాన్యనేకశః॥ 12-100-9(68678)
అభినీతాని శస్త్రాణి యోధాశ్చ కృతనిశ్చయాః।
చైత్రే వా మార్గశీర్షే వా సేనాయోగః ప్రశస్యతే॥ 12-100-10(68679)
పక్వసస్యా హి పృథివీ భవత్యంబుమతీ తదా।
నైవాతిశీతో నాత్యుష్ణః కాలో భవతి భారత॥ 12-100-11(68680)
తస్మాత్తదా యోజయేత పరేషాం వ్యసనేఽథవా।
ఏతే హి యోగాః సేనాయాః ప్రశస్తాః పరబాధనే॥ 12-100-12(68681)
జలవాంస్తృణవాన్మార్గః సమో గంయః ప్రశస్యతే।
చారైః సువిదితాభ్యాసః కుశలైర్వనగోచరైః॥ 12-100-13(68682)
న హ్యరణ్యాని శక్యంతే గంతుం మృగగణైరివ।
తస్మాత్సేనాసు తానేవ యోజయంతి జయార్థినః॥ 12-100-14(68683)
[అగ్రతః పురుషానీకం శక్తం చాపి కులోద్భవం।]
ఆవాసస్తోయవాన్మార్గః పర్యాకాశః ప్రశస్యతే॥ 12-100-15(68684)
పోషామపసర్పాణాం ప్రతిఘాతస్తథా భవేత్।
ఆకాశం హి వనాభ్యాశే మన్యంతే గుణవత్తరం॥ 12-100-16(68685)
బహుభిర్గుణజాతైశ్చ యే యుద్ధకుశలా జనాః।
[ఉపన్యాసో భవేత్తత్ర బలానాం నాతిదూరతః॥] 12-100-17(68686)
ఉపన్యాసోఽపసర్పాణాం పదాతీనాం చ గూహనం।
హతశత్రుప్రతీఘాతమాపదర్థం పరాయణం॥ 12-100-18(68687)
సప్తర్పీన్పృష్ఠతః కృత్వా యుధ్యేయురచలా ఇవ।
అనేన విధినా శత్రూంజిగీషేతాపి దుర్జయాన్॥ 12-100-19(68688)
యతో వాయుర్యతః సూర్యో యతః సోమస్తతో జయః।
పూర్వంపూర్వం జ్యాయ ఏషాం సన్నిపాతే యుధిష్ఠిర॥ 12-100-20(68689)
అకర్ద -మనుదకామమర్యాదామలోష్టకాం।
అశ్వభూమిం ప్రశంసంతి యే యుద్ధకుశలా జనాః॥ 12-100-21(68690)
సమా నిరుదకాకాశా రథభూమిః ప్రశస్యతే।
నీచద్రుమా మహాకక్షా సోదకా హస్తియోధినాం॥ 12-100-22(68691)
బహుదుర్గా మహాకక్షా వేణువేత్రతిరస్కృతా।
పదాతీనాం క్షమా భూమిః పర్వతోపవనాని చ॥ 12-100-23(68692)
పదాతిబహులా సేనా దృఢా భవతి భారత।
రథాశ్వబహులా సేనా సుదినేషు ప్రశస్యతే॥ 12-100-24(68693)
పదాతినాగబహులా ప్రావృట్కాలే ప్రశస్యతే।
గుణానేతాన్ప్రసంఖ్యాయ దేశకాలౌ ప్రయోజయేత్॥ 12-100-25(68694)
ఏవం సంచింత్య యో యాతి తిథినక్షత్రపూజితః।
విజయం లభతే నిత్యం సేనాం సంయక్ప్రయోజయన్॥ 12-100-26(68695)
ప్రసుప్తాంస్తృషితాఞ్శ్రాంతాన్ప్రకీర్ణాన్నాభిఘాతయేత్।
మోక్షే ప్రయాణే చలనే పానభోజనకాలయోః।
అతిక్షిప్తాన్వ్యతిక్షిప్తాన్నిహతాన్ప్రతనూకృతాన్॥ 12-100-27(68696)
అవిస్రబ్ధాన్కృతారంభానుపన్యాసాత్ప్రతాపితాన్।
బహిశ్వరానుపన్యాసాన్కృతవేశ్మానుసారిణః॥ 12-100-28(68697)
పారంపర్యాగతే ద్వారే యే కేచిదనువర్తినః।
పరిచర్యాపరోద్ధారో యే చ కేచన వల్గినః॥ 12-100-29(68698)
అనీకం యే విభిదంతి భిన్నం సంస్థాపయంతి చ।
సమానాశనపానాస్తే కార్యా ద్విగుణవేతనాః॥ 12-100-30(68699)
`జాతిగోత్రం చ విజ్ఞాయ కర్మ చానుత్తమం శుభం।
సమానదేహరక్షార్థే కార్యా ద్విగుణవేతనాః।
త్రిగుణం చతుర్గుణం చైవ వేతనం తేషు కారయేత్॥' 12-100-31(68700)
దశాధిపతయః కార్యాః శతాధిపతయస్తథా।
తతః సహస్రాధిపతిం కుర్యాచ్ఛూరమతంద్రితం॥ 12-100-32(68701)
యథా ముఖ్యాన్సన్నిపాత్య వక్తవ్యాః సంశయామహే।
యథా జయార్థం సంగ్రామే న జహ్యామ పరస్పరం॥ 12-100-33(68702)
ఇహైవ తే నివర్తంతాం యే చ కేచన భీరవః।
న ఘాతయేయుః ప్రదరం కుర్వాణాస్తుములే సతి॥ 12-100-34(68703)
[న సన్నిపాతే ప్రదరం వధం వా కుర్యురీదృశాః॥]
ఆత్మానం చ స్వపక్షం చ పాలయన్హంతి సంయుగే॥ 12-100-35(68704)
అర్థనాశో వధోఽకీర్తిరయశశ్చ పలాయనే।
అమనోజ్ఞాఽసుఖా వాచః పురుషస్య పలాయతః॥ 12-100-36(68705)
ప్రతిధ్వస్తోష్ఠదంతస్య న్యస్తసర్వాయుధస్య చ।
`హిత్వా పలాయమానస్య సహాయాన్ప్రాణసంశయే।'
అమిత్రైరవరుద్ధస్య ద్విషతామస్తు నః సదా॥ 12-100-37(68706)
మనుష్యాపసదా హ్యేతే యే భవంతి పరాఙ్భుఖాః।
రాశివర్ధనమాత్రాస్తే నైవ తే ప్రేత్య నో ఇహ॥ 12-100-38(68707)
అమిత్రా హృష్టమనసః ప్రత్యుద్యాంతి పలాయినం।
జయినస్తు నరాస్తాత మంగలైర్వందనేన చ॥ 12-100-39(68708)
యస్య స్మ వ్యసనే రాజన్ననుమోదంతి శత్రవః।
తదసహ్యతరం దుఃఖం మన్యంతే మరణాదపి॥ 12-100-40(68709)
శ్రియం జానీత ధర్మస్య మూలం సర్వసుఖస్య చ।
యా భీరూణాం పరాఖ్యాతిః శూరస్తామధిగచ్ఛతి॥ 12-100-41(68710)
తే వయం స్వర్గమిచ్ఛంతః సంగ్రామే త్యక్తజీవితాః।
జయంతో వధ్యమానా వా ప్రాప్నుయామ చ సద్గతిం॥ 12-100-42(68711)
ఏవం సంశప్తశపథాః సమభిత్యక్తజీవితాః।
అమిత్రవాహినీం వీరాః ప్రతిగాహంత్యభీరవః॥ 12-100-43(68712)
అగ్రతః పురుషాఽనీకమసిచర్మవతాం భవేత్।
పృష్ఠతః శకటానీకం కలత్రం మధ్యతస్తథా॥ 12-100-44(68713)
పరేషాం ప్రతిఘాతార్థం పదాతీనాం చ గూహనం।
అపి తస్మిన్పురే వృద్ధా భవేయుర్యే పురోగమాః॥ 12-100-45(68714)
యే పురస్తాదభిమతాః సత్వవంతో మనస్వినః।
తే పూర్వమభివర్తేరంశ్చైతానేవేతరే జనాః॥ 12-100-46(68715)
అపి చోద్ధర్షణం కార్యం భీరూణామపి యత్నతః।
స్కంధదర్శనమాత్రాత్తు తిష్ఠేయుర్వా సమీపతః॥ 12-100-47(68716)
సంహతాన్యోధయేదల్పాన్కామం విస్తారయేద్బహూన్।
సూచీముఖమనీకం స్యాదల్పానాం బహుభిః సహ॥ 12-100-48(68717)
సంప్రయుక్తే నికృష్టే వా సత్యం వా యది వాఽనృతం।
ప్రగృహ్య బాహూన్క్రోశేత హంత భగ్నాః పరే ఇతి॥ 12-100-49(68718)
ఆగతం మే మిత్రబలం ప్రహరధ్వమభీతవత్।
సత్వవంతో నిధావేయుః కుర్వంతో భైరవాన్రవాన్॥ 12-100-50(68719)
క్ష్వేడాః కిలకిలాశబ్దాః క్రకచా గోవిషాణికాః।
భేరీమృదంగపణవాన్నాదయేయుశ్చ జర్ఝరాన్॥ ॥ 12-100-51(68720)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి శతతమోఽధ్యాయః॥ 100॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-100-4 నైగమం వేదోక్తముపాయం॥ 12-100-5 వక్రాం వక్రయైవ నాశయేత్॥ 12-100-6 అమిత్రానివ తాం నికృతిం ప్రబాధతే బాధేత॥ 12-100-7 గజానాం వర్మాణి వాణఘాతత్రాణాని। గవాదీనాం శల్యాదీని॥ 12-100-21 అమర్యాదాం సేతుప్రాకారాదిహీనాం॥ 12-100-24 సుదినేషు వృష్టివర్జితదినేషు॥ 12-100-25 ప్రసంఖ్యాయ సంయగ్విచార్య॥ 12-100-26 తిథౌ నక్షత్రే చ పూజిత ఆశీర్భిర్యోజితః॥ 12-100-28 ఉపన్యాసాత్సురుంగాదిగుప్తోపాయాత్। బహిస్తృణాద్యర్థం చరతో బహిశ్చరానల్పాన్। ఉపన్యాసాన్ తృణాహ్యాహర్తౄన్॥ 12-100-29 తాన్నాభిఘాతయేదితి ప్రపూర్వేణ సంబంధః॥ 12-100-30 అనీకం పరకీయం॥ 12-100-33 సన్నిపాత్యైకీకృత్య॥ 12-100-35 ప్రదరం భంగం। వధం వా స్వీయానాం॥ 12-100-37 నోఽస్మత్సంబంధినాం ద్విషతాం పురుషస్య ద్రవ్యనాశాదికమస్త్వితి పూర్వేణ సహ ద్వయోః సంబంధః॥ 12-100-38 రాశిర్యోధసంఖ్యాశరీరం వా తస్య వర్ధనాః। వృథాజన్మాన ఇత్యర్థః॥ 12-100-39 పలాయినం జయినః ప్రత్యుద్యాంతి యత్తదసహ్యతరమిత్యపకృష్యతే॥ 12-100-44 పురుషా పురుషాణాం। విభక్తిలోప ఆర్షః॥ 12-100-47 స్కంధః సమూహః। సమూహమాత్రార్థం వా తిష్ఠేయుః॥ 12-100-48 సంహతానన్యోన్యం శ్లిష్టాన్ స్వాన్పరైః సహ యోధయేత్సేనాపతిః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.